گفتگو با آخرین نسل از هنری ۴۰۰ ساله

هنر چلنگری دهاقان رو به نابودی

هنر چلنگری دهاقان رو به نابودی

به گزارش تور و گردشگری به گفته یکی از آخرین بازماندگان هنر آهنگری سنتی دهاقان در اصفهان، این هنر با قدمت 400 سال، روزهای بی مهری را تجربه می کند و در صورت عدم توجه مسؤلان دیگر چراغ این هنر روشن نخواهد شد.



خبرگزاری مهر – گروه استانها، الهام هاشمی: آتش به پا کرد تا کوره اش داغ شود، کوره آن قدر داغ شد تا که آهن گداخته شود و این فلزهای گداخته با دست های پر تلاش مرد آهنگر، تبدیل به محصول شد، آن هم تولیدی ایرانی و در اوج کیفیت و سخت کوشی که حاصل دقت و تمرکز بسیار است؛ همین آهنی که زمخت و خشن بنظر می رسد با دستان مهربان آهنگر دهاقانی تبدیل به هنر خاص و کمیاب «چلنگری» می شود.
«چلنگری» یا همان آهنگری سنتی، گرچه هزاران سال قدمت دارد اما این روزها کاملاً فراموش شده است چونکه متأسفانه اجناس چینی و ماشینی، هنر را هم از ما دور کرده اند اما خوشبختانه در بازار قدیمی دهاقان که قدم می زنی علاوه بر بوی کاه گل و درب های چوبی مساجد قدیمی اش، صدای چکشی به گوش می رسد، صدایی که گوش خراش نیست و به جهت وجه هنری اش آرامش را به روح انسان منتقل می کند و بر دل نیز می نشیند.
بی اختیار به دنبال این صدا می روی تا بالاخره به اتاق کوچک کاه گلی می رسی که خبری از سرامیک و دکورهای شیک و لاکچری در آن نیست؛ در نگاه نخست جذب کوره ای می شوی که در وسط آن اتاق قرار دارد و حرارت و صدای پرهیاهوی آن آدم را به شوق وا می دارد، با ذوق در می یابی که برخلاف تصورت حداقل اینجا هنوز چلنگری یا همان هنر آهنگری سنتی زنده و روشن است.
اینجا جایی است که یکی از آخرین بازمانده های هنر آهنگری، حتی در اوج تابستان کنار حرارت کوره، گرما را راحت تحمل می کند و حتی ترجیح می دهی بجای استفاده از هوای خنک پارک، کنار این کوره خاص و بی نظیر لحظاتی و حتی ساعاتی را سپری کنی برای اینکه این کوره در هر شهر یا کشوری روشن نیست!
آهنگر دهاقانی بر خلاف تصورم جوان است، صبور و خندان آهن را از دل کوره داغ بیرون می آورد و چکش را مدام بر روی آهن گداخته و قرمز شد میزد و بعد آنرا در آب فرو می کرد، اما خیلی زود آغاز به درد دل با صدای بلند کرد تا مبادا صدای کوره مانع شنیدن صدایش بشود و من دردش را خوب نشوم.
با نعمت الله حاجی محمدی تنها و شاید آخرین «آهنگر سنتی دهاقانی» به گفت و گو پرداختیم که در ادامه از مدنظر خوانندگان می گذرد:
آقای حاجی محمدی! هنر آهنگری سنتی از چه زمانی در دهاقان رواج داشته است و شما چند سال است به این حرفه اشتغال دارید؟
ببیند این هنر از زمان های بسیار قدیم و حتی در زمان پیامبران برای ساخت شمشیر و نعل وجود داشته و به مرور زمان در طول تاریخ ساخت وسایل بیشتر و مختلفی را در بر گرفته است. ۱۷ نسل از خانواده ما همچون پدر، پدربزرگ و عموها به شغل و هنر آهنگری سنتی در دهاقان مشغول بوده اند و من هم از سن ۱۴ سالگی تا حالا بهاین هنر روی آورده ام و به این کار پرداخته ام.
در واقع خانواده ما بیش از ۴۰۰ سال، هنر آهنگری سنتی را در دهاقان زنده نگه داشته اند، در حقیقت هنر آهنگری سنتی میراث خانوادگی ما قلمداد می شود؛ میراثی هنری و بی نظیر که به ندرت در دیگر نقاط ایران و حتی دنیا وجود دارد.
در حال حاضر چه وسایلی در آهنگری ساخته می شود؟
اکنون من تنها اشیا سبک وزن همچون نعل، سه پایه، انبر، زنجیر، میخ طویله، منقل آهنی، وسایل کشاورزی مثل داس، قسمت هایی از بیل و تیشه را برای کشاورزان می سازم برای اینکه شغل خیلی از مردم دهاقان کشاورزی است.
از چه وسایلی برای این کار استفاده می کنید؟
سندان، موتور جوش، قیچی آهن، چکش و کوره سنتی مورد استفاده قرار می گیرد؛ این وسایل هر کدام در مرحله ای از کار مورد استفاده قرار می گیرد، بدین منظور فلز را در کوره می گذارم تا داغ و گداخته شود، بعد از بیرون آوردن از کوره به وسیله چکش آن قدر بر روی آن می کوبم تا شکل مورد نظر را به خود بگیرد؛ گاهی چندین بار فلز را درون کوره قرار می دهم تا بالاخره به شکل مورد نظر مشتری در بیاید.
آیا استقبال مردم از این شغل، راضی کننده و مناسب است؟
نه، متأسفانه من شاهد هیچ استقبالی از طرف مردم نیستم و کوره آهنگری سنتی دهاقان که واژه زیبای هنر را به خود نسبت داده، با بی مهری مردم روبه رو شده است، اما من هنوز عاشق صدای این کوره و صدای چکش هایش هستم.
از مسئولان شهرستانی و استانی چه خبر؟ آیا مسئولان به فکر شما هستند و از این هنر حمایت می کنند؟
نه هیچ مسئولی به سراغ این هنر که در گوشه بازار قدیمی دهاقان نجیبانه گداخته می شود نمی رود و سراغی از آهنگری دهاقان را نمی گیرند.
بازار کسب وکار آهنگری سنتی دهاقان این روزها چگونه است؛ داغ و پر رونق و یا.....؟!
هر روز بامداد با یاد و نام خداوند کوره آهنگری را روشن می کنم و گرمایش را حتی در تابستان به جان می خرم اما مشتری و خریدارها خیلی کم هستند و به همین سبب این هنر کمیاب و خاص، درآمدزا و پر رونق نیست و زندگی ام را به سختی تامین می کنم؛ البته باز هم خدا را شکر می کنم که نانی حلال در سفره ام می گذارم.
ورود محصولات چینی سبب شده تا ایرانیان هنر چلنگری را فراموش کنند و از کیفیت ناب این کار غافل شوند؛ کارخانه جات صنعتی هم مبادرت به ساخت و تهیه ابزار چلنگری نموده و مردم را نیز جذب کرده اند و در نهایت چلنگری به مرور و شاید به تناسب زمانه به فراموشی سپرده شده است.
چرا مشتری های این هنر با وجود نیاز به وسایل آن کم شده اند و مردم چگونه احتیاجات خود دراین زمینه را مرتفع می کنند؟
ورود محصولات چینی سبب شده تا ایرانیان هنر چلنگری را فراموش کنند و از کیفیت ناب این کار غافل شوند، هم چنین با ورود آهنگری ماشینی و رشد تکنولوژی، روند استقبال مردم از آهنگری ماشینی خیلی کم شده و حتی در خیلی از شغل ها و واحدهای تولیدی هیچ نوع نیازی به آهنگری سنتی ندارند و کاملاً با آهنگری سنتی خداحافظی کرده اند، برای اینکه کارخانه جات صنعتی هم مبادرت به ساخت و تهیه ابزار چلنگری نموده و مردم را نیز جذب کرده اند و در نهایت چلنگری یا همان آهنگری سنتی به مرور و شاید به تناسب زمانه به فراموشی سپرده شده است گرچه نقش ما نیز در این امر کم نیست.
سختی های شغل آهنگری از دیدگاه شما چیست؟
آهنگری هنر و حرفه ای دوست داشتنی و شیرین است اما به سخت کوشی و تلاش هم نیاز دارد اما متأسفانه امرار معاش با این شغل خیلی مشکل است و برخلاف سختی کار از درآمد بسیار پایینی برخوردارست.
از اشتیاق جوانان دهاقانی برای ورود به این هنر برایمان بگویید؟
جوانان به دنبال کارهای به روز و جدید هستند و هیچ علاقه ای به مشاغل سنتی همچون آهنگری سنتی ندارند، حتی فرزندان من نیز مخالف ورود به این حرفه هستند برای اینکه فاقد درآمدزایی خوب و مناسب می باشد و همین موضوع سبب نگرانی ما شده است. به جهت نبود بازار و درآمدزایی مناسب همه آهنگران سنتی به تنهایی مشغول به کار هستند و من هم تا کنون حتی یک نفر را هم آموزش نداده ام برای اینکه هیچ علاقه مندی به من مراجعه نکرده است.
آیا این کوره داغ و با قدمتی طولانی حق زنده ماندن ندارد؟
چه کسی باید راه حل و چاره ای جهت زندگی این کوره هنری ارائه دهد؟ این مسئولان دهاقانی هستند که نباید بگذارند این هنر با بی مهری و بی فکری خاموش شود برای اینکه با توجه به این که من تنها آهنگر این شهرستان و شاید استان اصفهان هستم پس از من حتی اگر علاقه مندی وجود داشته باشد اما کسی وجود ندارد که این هنر را آموزش دهد.
کوره آهنگری دهاقان در ظاهر کوره است اما درواقع نمودی از پویایی و تلاش است؛ با این روند و این بی مهری هایی که نسبت به هنر آهنگری سنتی شده است با قدمت چهار صد ساله پس از من برای همیشه خاموش خواهد شد.
مسئولان باید نیروی محرکه ای برای زنده ماندن و داغ تر شدن این هنر باشند و همه زیرساخت ها و زمینه ها را برای شناساندن این هنر منحصر به فرد فراهم نمایند حتی از این هنر خاص برای جذب گردشگری و گردشگر استفاده کنند اما تا کنون هیچ نوع اقدامی صورت نگرفته است هیچ کس دیگر سراغی از آهنگری سنتی و با قدمت چند صد ساله دهاقان را نمی گیرد و خاموشی این کوره سنتی پس از ۴۰۰ صد سال تلاش و سخت کوشی، به جز هنرمندان دهاقانی، هیچ کسی را تا کنون نگران نکرده است.
چه انتظاری از مسئولان امر دارید خصوصاً این که نام «چلنگری» بعنوان یک هنر ثبت شده است اما هیچ تلاشی برای حفظ آن نمی شود؟!
این کوره داغ دیگر به آسانی یافت نخواهد شد اما با این روند بطور قطع خاموش خواهد شد و چهارصد سال قدمت فراموش خواهد شد، پس مسئولان باید نیروی محرکه ای برای زنده ماندن و داغ تر شدن این کوره هنری باشند و همه زیرساخت ها و زمینه ها را برای شناساندن این هنر منحصر به فرد فراهم نمایند و بازار چلنگری دهاقان را گرم و جاودان کنند و حتی از این هنر خاص برای جذب گردشگری و گردشگر استفاده کنند اما تا کنون هیچ نوع اقدامی صورت نگرفته و به این نیندیشیده اند که با این روند، کوره آهنگری سنتی دهاقان به زودی خاموش می شود و دیگر کسی برای آموزش این هنر به جوانان وجود نخواهد داشت.


منبع:

1400/06/05
23:16:40
5.0 / 5
178
تگهای خبر: آموزش , تكنولوژی , خرید , زمین
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۸ بعلاوه ۳
ttma تور و گردشگری