آئین هایی فراتر از سوگواری عاشورا در گوشه وکنار ایران به گزارش تور و گردشگری، آن چه آئین های عاشورایی ایران را متمایز می کند، تنوع در عین وحدت است. از نخل گردانی یزد تا گل مالی لرستان، از بیل زنی خوسف تا چهل منبر گیلان، همه این آئین ها یک روایت مشترک را بازگو می کنند، اما هرکدام با زبان، نمادها و سنت های محلی خود. به گزارش تور و گردشگری به نقل از خبر آنلاین، عاشورا در ایران تنها یکروز سوگواری نیست؛ روزی است که در هر گوشه کشور با زبانی متفاوت روایت می شود. بااینکه مضمون همه این مراسم ها یادآوری واقعه کربلاست، اما شکل برگزاری آنها از شهری به شهر دیگر تفاوت های شایان توجهی دارد. در جایی صدها نفر زیر سازه ای عظیم به نام «نخل» می روند، در نقطه ای دیگر عزاداران خودرا به «گِل» می آلایند، گروهی با «بیل های چوبی» یاد دفن شهدای کربلا را زنده می کنند و در شهری دیگر، مردم با شمع و نذر در مراسم «چهل منبر» شرکت می کنند.همین تنوع سبب شده مراسم های عاشورایی ایران، علاوه بر جنبه مذهبی، قسمتی از میراث فرهنگی و هویت تاریخی مناطق مختلف کشور باشند؛ سنت هایی که تعدادی از آنها قدمتی چندصدساله دارند و هنوز نسل به نسل هدایت می شوند. هم چنین بخوانید: محرم در شهرهای ایران/ مراسم تاسوعا و عاشورا؛ جاذبه گردشگری آیینی ۱) یزد؛ شکوه نخل گردانی در ظهر عاشورااگر قرار باشد تنها یک تصویر نمادین از عاشورای ایرانی انتخاب شود، احتمالا «نخل گردانی» یزد یکی از اولین گزینه ها خواهد بود. در محله های مختلف شهر، خصوصاً در میدان تاریخی امیرچخماق، سازه های بزرگ چوبی معروف به «نخل» که نماد تابوت امام حسین (ع) دانسته می شوند، با پارچه های مشکی، آینه، شمشیر و نشانه های مذهبی آذین می شوند.اوج مراسم در ظهر عاشورا است؛ زمانیکه صدها عزادار زیر نخل می روند و آنرا در بین جمعیت به حرکت درمی آورند. عظمت نخل ها و هماهنگی عزاداران، یکی از باشکوه ترین صحنه های آیینی کشور را رقم می زند؛ آیینی که سال هاست نام یزد را با محرم گره زده است.۲) لرستان؛ سوگواری با گِلدر استان لرستان، خصوصاً در خرم آباد و برخی شهرهای اطراف، عاشورا با آیینی شناخته می شود که کمتر مشابهی برای آن در ایران وجود دارد؛ «گِل مالی».بامداد عاشورا، عزاداران در محل هایی که از قبل برای تهیه گِل آماده شده است گرد هم می آیند. خاک و آب با یکدیگر مخلوط می شود و عزاداران گل را بر سر، صورت و لباس خود می مالند. این مراسم نمادی از اندوه و سوگواری عمیق دانسته می شود و صحنه هایی خلق می کند که هر ساله توجه خیلی از عکاسان و محققان فرهنگ عامه را به خود جلب می کند.پس از پایان گل مالی، دسته های عزاداری در سطح شهر حرکت می کنند و فضای عاشورای لرستان را به یکی از متفاوت ترین تجربه های آیینی کشور تبدیل می کنند.۳) خوسف؛ بیل هایی که به یاد کربلا بالا می رونددر شهرستان خوسف استان خراسان جنوبی، یکی از خاص ترین مراسم های عاشورایی ایران برگزار می شود؛ مراسم «بیل زنی» یا «بیل برداری».در این مراسم، عزاداران بیل هایی چوبی یا فلزی را بصورت هماهنگ بر دوش گرفته و در حرکاتی منظم بالا و پایین می برند. بنا بر داستانهای محلی، این مراسم یادآور دفن شهدای کربلا توسط قبیله بنی اسد است و بنابراین جایگاه ویژه ای در بین مردم منطقه دارد.هماهنگی حرکات عزاداران و صدای برخورد بیل ها، جلوه ای خاص به مراسم می دهد؛ تا جایی که بیل زنی خوسف امروز به یکی از شناخته شده ترین مراسم های عاشورایی شرق ایران تبدیل گشته و در لیست میراث معنوی کشور به ثبت رسیده است.۴) نوش آباد؛ شهری که محرم در تار و پود آن جریان داردنوش آباد در پنج کیلومتری شمال کاشان، یکی از مهم ترین کانون های مراسم های عاشورایی در مرکز ایران به شمار می رود؛ تا جایی که بسیاری این شهر را «شهر مراسم های عاشورایی» می نامند.یکی از مراسم های منحصربه فرد نوش آباد، «کُتَل» است که در روز عاشورا برگزار می گردد. در این مراسم، خانواده ها خردسالان خردسال خودرا به نیت حضرت علی اصغر(ع) نذر می کنند و آنها را با لباس ها و آرایشی نمادین بر اسب هایی آذین شده می نشانند. کودک سوار بر اسب، در پیشاپیش دسته عزاداری حرکت می کند و مرشد نیز همزمان اشعاری در مصائب کربلا می خواند.اما شاید مشهورترین مراسم نمایشی نوش آباد، «خیمه کوبی» و «خیمه برداری» باشد. عصر هشتم محرم، کاروانی نمادین با حضور شخصیت های واقعه کربلا وارد خیمه گاه می شود و خیمه های حسینی برپا می شوند. این نمایش آیینی تا عصر یازدهم محرم ادامه می یابد؛ زمانیکه در مراسم خیمه برداری، حمله سپاه اشقیا، آتش زدن خیمه ها و اسارت خاندان امام حسین(ع) بازآفرینی می شود.در بخش پایانی مراسم نیز زنان بنی اسد بصورت نمادین برای دفن شهدا وارد میدان می شوند و یکی از تأثیرگذارترین صحنه های آیینی محرم در منطقه را رقم می زنند.در کنار این موارد، مراسم «توغ برداری» هم جریان دارد؛ در روز عاشورا، قبل از حرکت دسته های سوگواری، توغ های بلند و آذین بسته ای که یادگار سنت های چندصدساله شهر هستند، بر دوش متولیان هیات ها قرار می گیرند و در بین جمعیت به حرکت درمی آیند؛ آیینی که نوش آبادی ها آنرا بخشی جدایی ناپذیر از عزاداری عاشورا می دانند.آیین هایی که خیلی از آنها در لیست میراث ناملموس کشور به ثبت رسیده اند و هویت مذهبی و فرهنگی این شهر را شکل می دهند.۵) گیلان؛ روشنایی چهل منبر در شب تاسوعادر استان گیلان، خصوصاً در شهرهایی مانند لاهیجان و رشت، مراسم «چهل منبر» از مشهورترین رسوم تاسوعا به حساب می آید. در این آیین، زنان و مردان نذرکننده با در دست داشتن شمع، در سکوت به چهل منبر یا چهل خانه ای که چراغ عزاداری در آن روشن است سر می زنند و در هر محل شمعی روشن می کنند. خیلی از شرکت کنندگان در طول مراسم سکوت را رعایت می کنند و این سکوت، حال وهوایی متفاوت و معنوی به مراسم می بخشد.اگرچه چهل منبر به شب تاسوعا متعلق می باشد و نه عاشورا، اما در خیلی از مناطق گیلان بخشی جدایی ناپذیر از مجموعه مراسم های منتهی به عاشورا شمرده می شود و هر سال هزاران نفر در آن شرکت می کنند.۶) زنجان؛ پایتخت شور حسینیزنجان در دهه نخست محرم به یکی از مهم ترین کانون های عزاداری کشور تبدیل می شود. نام این شهر بالاتر از هر چیز با «حسینیه اعظم زنجان» گره خورده است؛ مجموعه ای مذهبی که مراسم آن هر سال صدها هزار نفر از عزاداران را از نقاط مختلف ایران به زنجان می کشاند.اگرچه دسته بزرگ حسینیه اعظم در هشتم محرم برگزار می شود، اما حال وهوای عزاداری در زنجان تا عاشورا ادامه دارد. حرکت دسته های عظیم عزاداری در خیابان های شهر، حضور گسترده مردم و نظم کم نظیر مراسم سبب شده زنجان در بین خیلی از مردم به «پایتخت شور حسینی» شهرت پیدا کند.ویژگی شاخص عزاداری زنجان، مقیاس بزرگ آن است؛ جایی که جمعیت عزاداران خود به قسمتی از مراسم تبدیل می شود. خیابان های شهر در ایام تاسوعا و عاشورا مملو از هیات ها و دسته هایی است که با شیوه های سنتی سوگواری، تصویری کم نظیر از سوگواری جمعی را به نمایش می گذارند.آنچه مراسم های عاشورایی ایران را متمایز می کند، تنوع در عین وحدت است. از نخل گردانی یزد تا گل مالی لرستان، از بیل زنی خوسف تا چهل منبر گیلان، همه این مراسم ها یک روایت مشترک را بازگو می کنند، اما هرکدام با زبان، نمادها و سنت های محلی خود.شاید همین خاصیت است که محرم و عاشورا را در ایران به فراتر از یک مناسبت مذهبی تبدیل نموده است؛ به قسمتی از میراث فرهنگی زنده ای که در هر شهر و هر استان، رنگ و شکل تازه ای به خود می گیرد و هر سال باردیگر در کوچه ها، میدان ها و حسینیه های کشور جان می گیرد.گردآوری: الهه جعفرزاده منبع: تور و گردشگری 1405/04/07 13:44:44 5.0 / 5 5 تگهای خبر: آنلاین , تاریخی , جاذبه , فرهنگ این پست تور و گردشگری را می پسندید؟ (1) (0) X تازه ترین مطالب مرتبط مترو یا میراث؟ جدال بر سر آینده قلب تاریخی اصفهان اتفاقات عجیب وغریب در حریم تخت جمشید قدرت نمایی یک ایرانی در جام جهانی فراخوان کاروان ها برای حج تمتع ۱۴۰۶ منتشر گردید نظرات بینندگان تور و گردشگری در مورد این مطلب لطفا شما هم در مورد این مطلب نظر دهید = ۶ بعلاوه ۳ ارسال نظر